Rosja – kwesta narodowa
 
Obywatele – 137,9 mln  (142,6 - 2010
700 tys. obywatele innych krajów
4,1 mln odmówiło podania odpowiedzi na pytanie o obywatelstwo
 
Do 15 roku życia włącznie 16.119.700 (2010)
 
Od 16 roku życia – 118,7 mln
 
konieczność reemigracji – rezerwy tylko w AS i na Ukrainie (analiza tablic)
 
Ruskost – Rosijskost
 
Ruskij mir (od 2000) – rosijskij mir
 
Ruskij mir – Rosjanie w kraju i zagranicą – Rosjanie powstali z połączenia z innymi (małymi) narodami Syberii – rusofoni – historia Rosji 
Russkaja nacjonalnaja idea i russkaja nacija  - konsekwencje
 
Russkaja nacjonalnaja idea może integrować narody Rosji, o ile będzie dla nich do przyjęcia   (statystyki: spada liczba zwolenników Rosji jako państwa Rosjan z 64 w 1998 do 48 w 2007 i rośnie liczba zwolenników uprzywilejowanej pozycji Rosjan w państwie wielonarodowym z 20 w 1998 do 31 w 2007)
 
Rossijskij mir, którego rdzeniem jest russkij mir. Rosjanie jako naród państwowotwórczy i jednoczący inne narody przy pomoc języka i kultury rosyjskiej – mnogonacjonalnyj narod, nacija nacji.
Naród obywatelski-polityczny składający się z narodów etnicznych spajanych przez ruskost
 
Rosjanie nadreprezentowani we władzach centralnych, inorodcy we władzach lokalnych
 
Problem budowy tożsamości i konsekwencje wyboru (dyskusja)
 
Polityka Putina –miękka rusyfikacja

1. Od 2000 (Putin) – etnizacja ruskosti
2. 2000 - Wprowadzenie okręgów federalnych na czele z pełnomocnikiem prezydenta – pracownikiem Administracji Prezydenta FR
3. 2000 – Rada Federacji – zmiana – dotąd prezydenci/gubernatorzy wybieralni i przewodniczący parlamentów – teraz mianowani przez prezydentów/gubernatorów i wybrani przez parlamenty/ciała przedstawicielskie
4. Prezydent FR może odwołać gubernatora/prezydenta i rozwiązaćparlament/ciało przedstawicielskie
5. Od 2005 Gubernatorzy/prezydenci wybierani przez ciała przedstawicielskie – kandydata zgłasza Prezydent FR (polityka porozumienia z klanami republikańskimi). Uzależnienie od Centrum.
6. 2002 – ustawa o językach narodów FR – postawą cyrylica, zmuszono Tatarstan do powrotu, inny alfabet tylko na mocy ustawy federalnej
7. 2002 – wydzielenie małych narodów syberyjskich ale jednocześnie rozbicie większych, np. Kiriaszeni, Kumandyci, Telengici, Teleuci itp.
8. 2005 – język państwowy – rosyjski
9. 2001 możliwość tworzenia nowych podmiotów Federacji przez łączenia lub wchłanianie – proces realizowany w latach 2005 - 2008
10. 2005 - Komi-Permiacki OA i obwód Permski w Kraj Permski. O pozostaje jednostką administracyjną z wybieralnym szefem i prawem veta dla Permiaków w radzie Kraju
11. 2007 – Kraj Krasnojarski wchłonął Ewenkijski i Tajmyrski (Dolgano-Nieniecki) OA
12. 2007 – Koriacki OA i obwód Kamczacki utworzyły Kraj kamczacki
13. 2008 – Ust – Ordyński Buriacki OA został wchłonięty przed obwód Irkucki
14. 2008 – Agiński Buriaci OA i obwód Czyty utworzyły Kraj Zabajkalski
15. Nie powiodło się połączenie: Kraju Ałtajskiego i Republiki Ałtaj; obwodu Tiumeńskiego u Jamało-Nienieckim i Chanty-Mansyjskim OA; obwodu archangielskiego i Murmańskiego z Nienieckim OA; Adygei i obwodu Krasnodarskiego
16. Nomenklatury republikańskie –nadreprezentacja nie-Rosjan, Adygea – Hase 54 posłów, w tym Adyhe – 27.  
     
    Islam
     
    38 narodów wyznaje islam
    Faktyczna liczba muzułmanów – 20 mln.
    Dynamika wzrostu ludności muzułmańskiej (islam kulturowy – do meczetu regularnie chodzi ok. 20 proc.), religia jako wyznacznik tożsamości wobec rusyfikacji (np. Tatarzy).
    Emigracja zarobkowa z krajów islamu – była sowiecka Azja
    Konsekwencje geopolityczne
    Rosja – obserwator Konferencji Islamskiej.
    Reislamizacja
    Żądanie stanowiska wiceprezydenta dla muzułmanina
    Problem tożsamości (patrz eurazjaci)
     
    2 ośrodki islamu
    Powołże – umiarkowany (dżadydyzm, Gasprinski redivivus), w Tatarstanie elementem budowania tożsamości, w Baszkortotanie – nie popierany przez władze w opozycji do Tatarów.
    Kaukaz Płn. – Dagestan (Bagutin) – Arabia Saudyjska – Wahabici – ruch salaficki (4 kalifów sprawiedliwych: Abu Bakr, Umar, Usama, Ali). Casus Czeczenii (taipy, islamizacja, sprawa Kadyrowa). Teren Zach. Od Kabardy do Adygei.  Islam i adat
    Repuliki deficytowe – rola dotacji centralnych – wszystkie kaukaskie (Dagestan 79)np. Tuwa - 78.
    Dagestan – dżamaaty (11) – szariat, broń
    Sufizm – bractwa Naqszbandija i Qadirija (zikr)