Republika e Shqipërise (Republika Albanii)

Powierzchnia: 28 748 km²
Liczba ludności (2009): 3 639 453
Prezydent (od 2012, kadencja: 5 lat): Bujar Faik Nishani (Partia Demokratyczna Albanii)
Premier (od 2013, kadencja parlamentu: 4 lata): Edi Rama (Socjalistyczna Partia Albanii)
 

 
Wybory parlamentarne:
 
1991: 31 marca, 7 kwietnia , 14 kwietnia;
1992: 22 kwietnia, 29 kwietnia;
1996: 26 maja, 2 czerwca, 16 czerwca;
1997: 29 czerwca, 6 lipca;
2001: 24 czerwca, 8 lipca, 22 lipca;
2005: 3 lipca.
2009: 28 czerwca
2013: 23 czerwca
 
Rządy:
 

* Rząd jedności narodowej
** PDK dołączyła 20.03.2007
 
PASh (Partia Agrare e Shqipërisë) – poprzednia nazwa PAA (Partia Agrare Ambientaliste e Shqipërisë)
 
Koalicje:
 
2013 - Sojusz na rzecz Europejskiej Albanii (Aleanca per Shqiperine Europiane)

• Albanii Partia Socjalistyczna (PSSh)
• Socjalistyczny Ruch Integracji (LSI)
• Chrześcijańsko-Demokratyczna Partia Albanii (PKDSh)
• Partia Zjednoczenie na rzecz Praw Człowieka (PBDNJ)

 
2009- Sojusz dla Zmiany (Aleanca për Ndryshim) i Sojusz Socjalistyczny na rzecz Integracji (Aleanca Socialiste për Integrim)

• Demokratyczna Partia Albanii (PDSh)
• Republikańska Partia Albanii (PRSh)
• Partia Sprawiedliwości i Integracji (PDI)
• Socjalistyczny Ruch Integracji (LSI)

 
2005 - Sojusz Wolności, Sprawiedliwości i Dobrobytu  (Aleanca për Liri, Drejtësi dhe Mirëqenie) – ALDM

• Front Narodowy - PBK
• Partia Republikańska Albanii - PRSh
• Nowa Partia Demokratyczna - PDR
• Partia Chrześcijańsko-Demokratyczna Albanii - PDKSh
• Unia Liberalno- Demokratyczna - BLD
• Partia Front Narodowy Demokratyczny - PBKD
• Partia Albańskiej Unii Demokratycznej – PBDSh
• Ruch Liberalizacji Praw Człowieka – LDLN

 
2001 – Unia dla Zwycięstwa (Bashkimi për Fitoren) - BFDemokratyczna Partia Albanii (PDSh)

• Unia Liberalno- Demokratyczna (BLD)
• Ruch Legalność (PLL)
• Partia Narodowego Frontu Albańskiego (PBK)
• Republikańska Partia Albanii (PRSh)

 
Prezydenci Albanii
 

1. Ramiz Alia (30 kwietnia 1991 – 3 kwietnia 1992)
2. Sali Berisha (9 kwietnia 1992 – 24 lipca 1997)
3. Rexhep Mejdani (24 lipca 1997 – 24 lipca 2002)
4. Alfred Moisiu (24 lipca 2002 – 23 lipca 2007)
5. Bami Topi (od 23 lipca 2007)
6. Bujar Nishani (11 czerwca 2012)

Rezultaty wyborów do jednoizbowego parlamentu Albanii (1991, 1992, 1996, 1997, 2001, 2005, 2009, 2013)
Bloki i koalicje:

1. Unia dla Zwycięstwa – łącznie 36,8 proc.
2. ALDM – łącznie 33,46 proc.
3. Sojusz dla Zmiany (Aleanca pȅr Ndryshim) – łącznie 46,92 proc. i 70 miejsc. ApN skupiał w sumie 16 partii
4. Zjednoczenie na rzecz Zmian (Bashkimi pȅr Ndryshim) – łącznie 45,34 proc. i 66 miejsc. BpN skupiało łącznie 5 partii
5. Sojusz Socjalistyczny na rzecz Integracji (Aleanca Socialiste pȅr Itegrim) –  łącznie 5,56 proc. i 4 miejsca. ASpI skupiał 6 partii
6. Słup Wolności (Poli i Lerisȅ)  - blok sześciu partii, łącznie uzyskał 1,82 proc. Żadne ugrupowanie nie wprowadziło posła do parlamentu
7. Sojusz na rzecz Europejskiej Albanii – łącznie 57,63% (83 miejsca)
8. Sojusz na rzecz Zatrudnienia, Dobrobytu i Integracji – łącznie 39,46% (57 miejsc)

 
Wybory parlamentarne 03.07.2005

LK – lista krajowa
ALDM - Sojusz Wolności, Sprawiedliwości i Dobrobytu  
 
Wybory parlamentarne 28.06.2009
 

 
 
Partia Republikańska Albanii (Partia Republikane e Shqipërisë) – PRSh
- prawicowa, konserwatywna, narodowa
10.01.1991 - powstanie
2001 – członek Unii Zwycięstwa (BF)
2005 – 11 mandatów (3. największa siła w parlamencie) – w rządzie z PDSh
 
Fatmir Mediu (ur. 1967 w Durrës)
- studiował geologię, inżynierię naftową
1991 – 1992 – przewodniczący Partii Republikańskiej w Fier
1992 – 1997 – wiceprzewodniczący PRSh
1997 – przewodniczący PRSh
 
Sabri Godo (ur. 1929 w Delvinë)
01.1991 – założył PRSh
1991 – 1997 – przewodniczący PRSh
 
 
Partia Narodowego Frontu Albańskiego (Partia Balli Kombëtar Shqiptar) - PBK
 
1943 – powstanie Balli Kombëtar w Albanii pod okupacją włoską (założyciel Midhat Frashëri, syn Abdyla, pisarz, publicysta, polityk, zm. 1949 w Nowym Jorku)
- partia przetrwała na emigracji
17.09.1993 – odnowiona w Albanii; zamknięta dla członków partii komunistycznej.
- najważniejsza jest kwestia narodowa i ustanowienie jednej etnicznęj Albanii
- opierają się na programie z 1943 roku i są dość oddaleni od rzeczywistości
- od początku byli za zwrotem ziemi byłym właścicielom, prywatyzacją kuponową z pierwszeństwem dla byłych więźniów politycznych, likwidacją własności państwa, równymi prawami dla powracających z zagranicy Albańczyków jak dla obywateli.
- uważają, że Albańczycy powinni kierować Cerkwią, nie należy mianować głową Cerkwi Greka, ale kształcić tylko albańskich kapłanów.
- żądają powrotu umów, zwrotu ich majątków, praw narodowych, referendum nad samookreśleniem - czy chcą, czy nie chcą pozostać z Grekami.
 
Abas Ermenji (ur. 1913 w Skrapari, pd. Albania, zm. 2003)
- polityk, historyk, pisarz
1934-38 – studiował literaturę historyczną na Sorbonie
- jeden z załozycieli i przywódców Balli Kombëtar
- po przejęciu władzy przez komunistów wyjechał do Paryża, gdzie stał na czele Komitetu Narodowego Demokratycznego „Wolna Albania” (Komitetin Kombëtar Demokrat "Shqipëria e Lirë")
1991 – odtworzył partię Balli Kombëtar w Albanii
1994 – wybrany na przewodniczącego
 
Hysen Selfo – faktyczny przywódca Frontu Narodowego do 1998, kiedy założył partię Balli Kombëtar Demokrat, która nigdy nie wprowadziła żadnego posła do parlamentu.
W 2005 r. Kongres Balli Kombëtar Shqiptar odrzucił propozycję połączenia obu partii.
 
 
Ruch Legalność (Partia Lëvizja e Legalitetit) - PLL
- lider: Eqerem Spahia
- Guri Durollari
- wiceprzewodniczący: Luka Alvami, Ahmed Kalxini, Ramiz Mena
- 50 tys. Członków (sierpień 1994)
2001 – członek Unii dla Zwycięstwa (BF)
 
- referendum nad formą rządów - monarchia czy republika (parlamentarna lub prezydencka),
- kandydat na króla – Leka I Zogu (ur. 1939, syn Zogu I z dynastii Zogu)
- zwrot majątków
- Albania w granicach etnicznych - nie uznają aktualnych granic Albanii i chcą je zmienić drogą pokojową, ale jeśli to okaże się niemożliwe - "będziemy walczyć" (Durollari).
 
Eqerem Spahia (ur. 1960)
1998 – aresztowany za “organizowanie zbrojnego powstania i udział w nim”, kiedy uzbrojona demonstracja usiłowała obalić rząd Nano i oddać władzę księciu Lece I
 

Guri Durollari

– były przewodniczący Ruchu Legalizmu

- adwokat, mimo 40 lat spędzonych w USA nie nauczył się płynnie mówić po angielsku; na zadawane mu pytania boi się powiedzieć za dużo, a jak odpowiada, to niezbyt rozsądnie
 
 
Demokratyczna Partia Albanii – PDSh
- centroprawicowa, konserwatywna
- członek – obserwator Europejskiej Partii Ludowej (EPP) i członek Międzynarodówki Chadeckiej
1990 – założyciele: Gramoz Pashko, Azem Hajdari, Sali Berisha – pierwsza partia opozycyjna
1992 – wygrana w wyborach parlamentarnych pod przywództwem Berishy i Aleksandra Meksi – rządzi do 1997 (zamieszki, upadek piramid finansowych), kiedy władzę przejęli socjaliści
2001 – w koalicji Unia Zwycięstwa (BF) – 37,1%, 46 mandatów
Lipiec 2005 – 56 mandatów (koalicjanci – 18), dołączyła PAA (4) i PBDNJ (2) à razem 79 mandatów – premier Sali Berisha
 
1992 - grupa Neritana Ceki i Gramoza Pashko była przeciwko grupie więźniów politycznych, ponieważ bali się, że będzie ona radykalizować politykę prawego skrzydła partii. Pashko atakował Dostiego i Lekę Toto. Według Ceki odeszli oni z PD, ponieważ chcieli demokracji, byli przeciwni osobistej władzy Berishy i idei budowy demokracji od góry, przeciwni identyfikacji partii z państwem (to samo oskarżenie wysuwała prawica, wroga PAD).
 
Sali Berisha (ur. 1944 w Vicidol, k. Tropojë)
- pochodził z północnego klanu, jego ojciec był funkcjonariuszem policji w Szkodrze, studia medyczne ukończył w 1967, pracował jako lekarz w Klinice Kardiologicznej w Tiranie i wykładał na Uniwersytecie, specjalizował się w kardiologii we Francji (1978), był członkiem Europejskiego Komitetu Badań Medycznych z centralą w Kopenhadze (od 1986), doktorem nauk (1988) i profesorem (1989).
- był zastępcą członka KC, bardzo rygorystycznie realizował rozkazy walki klasowej, oddawał usługi członkom Politbiura i był przekonanym komunistą.
- do partii wstąpił w 1978, przed wyjazdem do Francji,
- należał do kręgu władzy,
- podobnie jak Ramiz Alija pochodził z północy i w 1990 należał do jego współpracowników.
1991 – przewodniczący Partii Demokratycznej
- w Europie uważany za symbol demokratycznych przemian i gwaranta orientacji prozachodniej
1994- zorganizował referendum w sprawie poszerzenia swych pełnomocnictw, ale propozycja została odrzucona przez naród albański, obawiający się ustanowienia kolejnej dyktatury.
9.04.1992 – 1997 – prezydent Albanii
1997 - ponownie wybrany na prezydenta na 5-letnią kadencję, w wyniku gwałtownych zamieszek został zmuszony do ustąpienia 07.1997
Od 3.09.2005 - premier
 
Eduard Selami
- komunistyczny rodowód - jego brat był oficerem Sigurimi, ojciec pułkownikiem w wojsku Hodży, także matka była w wojsku.
- po studiach był wykładowcą marksizmu na uniwersytecie w Tiranie (1989-91), skąd odszedł do opozycji i polityki (12.1990); jednak jeszcze wiosną tego roku napisał pracę "naukową" o "myśli estetycznej towarzysza Envera Hodży".
- związany z PDSh, uważany za człowieka, który zerwał z systemem,
- do 1994 wspierał Berishę, potem zdał sobie sprawę, że PDSh przegra wybory jeśli nie wejdzie w koalicję z innymi partiami i że warunkiem sojuszu są ustępstwa w sprawie konstytucji o zaniechanie systemu prezydenckiego.
- kiedy znalazł się w opozycji wobec Berishy, został usunięty ze stanowiska.
 
Gramoz Pashko (ur. 1955, zm. 2006)
- ojciec był wicepremierem i ministrem bezpieczeństwa Hodży, matka wiceministrem
- sam nigdy nie był członkiem partii komunistycznej
1990 – współzałożyciel Partii Demokratycznej Albanii
- założył Partię Sojuszu Demokratycznego (PAD)
 
Azem Hajdari (ur. 1963 w Tropojë, zm. 1998)
- student filozofii w Tiranie
12.1990 – 02.1991 - przywódca demonstracji studenckich
12.1990 – 02.1991 - pierwszy lider Demokratycznej Partii Albanii (przed Berishą)
- bliski współpracownik Berishy (pochodził z tego samego regionu)
- zamordowany przed siedzibą Partii Demokratycznej, co wywołało 2-dniowe zamieszki (demonstranci zajęli parlament, budynki rządowe, TV)
 
Tritan Shehu (ur. 1949)
– profesor medycyny, pochodzi z rodziny komunistycznej, w liceum był sekretarzem Komsomołu;
- w 1967 szykanował instytucje religijne
 
Aleksandër Meksi (ur. 1939)
- archeolog
- współzałożyciel PDSh
13.04.1992 – 11.03.1997 – premier (najdłużej rządzącego gabinetu), podał się do dymisji podczas kryzysu piramid
 
Pjetër Arbnori (ur. 18.01.1935 w Durrës, zm. 8.07.2006 w Neapolu)
- z rodziny katolickiej, syn oficera żandarmerii albańskiej
- po ukończeniu szkoły średniej był nauczycielem w wiejskiej szkółce, ale został powołany do wojska i z powodu "złego pochodzenia" nie mógł już wrócić do pracy w szkole; później był robotnikiem rolnym w Durrës
- używając sfałszowanych dokumentów na nazwisko Filip Thoma dostał się na studia na Uniwersytecie Tirańskim
1961 - aresztowany przez Sigurimi podczas próby stworzenia (nielegalnej) organizacji socjaldemokratycznej, skazany na karę śmierci, ale egzekucję wstrzymano i zamieniono ją na 25 lat więzienia;wyszedł na wolność w 1989, po odsiedzeniu 28 lat
1991 - wstąpił do Demokratycznej Partii Albanii i współtworzył struktury tej partii w Szkodrze
1992 - został przewodniczącym parlamentu albańskiego.
1993 - oskarżony o współpracę z Sigurimi, ale zarzuty nie znalazły potwierdzenia w dokumentach.
08.1997 - jego 3-tygodniowy protest głodowy doprowadził do uchwalenia tzw. poprawki Arbnoriego, gwarantującej opozycji dostęp do mediów publicznych.
- zmarł na chorobę wieńcową
 
 
Bamir Topi (ur.24 kwietnia 1957 w Tiranie)
Ukończył Wydział Weterynariii na Uniwersytecie Rolniczym w Tiranie
1987-1990- studia podyplomowe we Włoszech
1984-1995- pracownik naukowy w Instytucie Weterynaryjnych Badań Naukowych
1990-1995 był dyrektorem Instytutu Bezpieczeństwa Żywności
1996- Topi został po raz pierwszy wybrany do Zgromadzenia Republiki Albanii, a następnie jeszcze dwukrotnie uzyskiwał reelekcję. Przez dwie kadencje pełnił funkcję przewodniczącego klubu parlamentarnego rządzącej Demokratycznej Partii Albanii. Został również wybranym wiceprzewodniczącym partii.
1996-1997- stanowisko ministra rolnictwa
8 marca 2007- wyraził zamiar wzięcia udziału w wyborach prezydenckich w lipcu 2007 z ramienia Partii Demokratycznej.
20 lipca 2007- dopiero w czwartej rundzie uzyskał 85 głosów
24 lipca 2007- oficjalnie objął urząd prezydenta.
 
Jest aktywnym rzecznikiem niepodległości Kosowa na arenie międzynarodowej.
 
styczeń 2009 - udał się z wizytą do Kosowa, gdzie uzyskał tytuł honorowego obywatela Prisztiny oraz tytuł doctora honoris causa Uniwersytetu w Prisztinie.
 
Nowa Partia Demokratyczna (Partia Demokratike e Re) – PDR
- założona w 2000 przez Genca Pollo (wcześniej w PDSh)
- centroprawicowa, konserwatywna
- w Sojuszu Wolności, Sprawiedliwości i Dobrobytu (ALDM)
2005 – 4 mandaty
- obserwator Europejskiej Partii Ludowej (EPP)
 
Genc Pollo (ur. 1963 w Tiranie)
- jeden z załozycieli Partii Demokratycznej
2001 – przewodniczący Nowej Partii Demokratycznej (PDR)
2005 – Minister Edukacji i Nauki
08.2008 - wicepremier
 
Partia Prawicy Demokratycznej -  Partia e Djathe Demokratike (PDD)
 
- przewodniczący: Petrit Kalakulla (minister rolnictwa od 4.04 – 06.1992)
- wiceprzewodniczący: Nikoli Nikolla, sekretarz: Arianit Kokobobo.
- grupa Kallakuli (Enver Koloski, Rushi) była prawym skrzydłem PD (podczas gdy lewe tworzyli Berisha, Pashko, Selami, Dosti, Ali Spahia, Genc Luri, Mirhei Desha).
- antykomunistyczna (nie przyjmuje dawnych komunistów, w przeszłości jedynym wyjątkiem był Baleta), ale i nacjonalistyczna w najgorszym sensie.
- zarejestrowana w 06.1994 przez Sąd Najwyższy (po odmowie ministerstwa).
 
W 1995 chcieli:
- referendum nad formą rządów
- procesów o ludobójstwo przeciwko członkom Politbiura,
- zweryfikowania operacji finansowych w okresie przejściowym,
- oczyszczenia aparatu państwowego z komunistów,
- zwrotu mienia wg stanu z 1939,
- legalizacji prywatnych banków,
- żeby państwo zatrzymało przemysł energetyczny, lasy, kolej, większość kopalni - resztę należy sprywatyzować.
 
 
Partia Sojuszu Demokratycznego (Partia Aleanca Demokratike) – PAD
- centrowa, liberalna
1992 – założona przez Neritana Ceka i innych byłych członków PDSh –przeciw autokratyzmowi Sali Berishy
1997 – członek rządu socjalistów
2001 – 3 mandaty (2,4% głosów) – dalej w rządzie
2005 – 3 mandaty, członek ELDR
 
Neritan Ceka (ur. 1941 w Tiranie)
- archeolog
1985 – 1990 – szef departamentu w Instytucie Archeologicznym
1990-1993 – dyrektor Instytutu Archeologicznego
1991 – wiceprzewodniczący Partii Demokratycznej
1992 – przewodniczący PAD
1997 – 1998 – MSW
 
Arben Imami (ur. 1958)
- jeden z założycieli PDSh w 1991 r.
2000 – 2002 – przewodniczący PAD
2000 – 2001 – Minister Sprawiedliwości
2001 – 2002 – Minister Samorządu Lokalnego i Decentralizacji
 
Preç Zogaj (ur. 1957 w Lezhë)
- studiował literaturę i filologię albanską na Uniwersytecie w Tiranie
- dziennikarz, pisarz, poeta
- TW Sigurimi, ujawniony w czasie przedwyborczej lustracji w 1996 r. (ale też sam się przyznał)
- współtworzył PDSh
- 1991-1992 – minister kultury
- współzałożyciel PAD
 
 
Partia Zjednoczenie na rzecz Praw Człowieka (Partia Bashkimi për të Drejtat e Njeriut, gr. Κόμμα Ένωσης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων) – PBDN
- centrowa, dość liberalna
1992 – kontynuacja Unii Demokratycznej Mniejszości Greckiej „Omonoia” po zakazaniu działalności partiom narodowym
1997 – członek koalicji z Socjalistami
2001 – 3 mandaty (2,6% głosów)
2005 – 2 mandaty (4,1% głosów)
- lider – Vangjel Dule
- reprezentowana w Radzie Europy w Partii Europejskich Liberałów, Demokratów i Reformatorów (European Liberal Democrat and Reform Party)
 
Vangiel Dule - lider PBDN
 
Vasilis Bolanos
- mer Himary
- członek Partii Zjednoczenie na rzecz Praw Człowieka
 
Vasil Melo
- pierwszy przewodniczący PBDN
 
 
Socjaldemokratyczna Partia Albanii (Partia Socialdemokrate e Shqipërisë) – PSdSh
23.04.1991 – założona przez dawnych członków partii komunistycznej
2001 – 4 mandatów (3,6% głosów)
2005 – 7 mandatów
- lider Skënder Gjinushi (MEN 1987-1991, później marszałek parlamentu)
 
Skënder Gjinushi (ur. 1949 w Vlorë)
- studiował nauki przyrodnicze w Tiranie, doktorat w Paryżu dzięki temu, że ojciec był generałem Hoxhy
- lata 80. – poseł Frontu Demokratycznego
- wiedział na czas, że komunizm się zawali, i odegrał rolę socjaldemokraty, ale na początku ruchu był przeciwko studentom, którzy żądali przemianowania Uniwersytetu Envera Hodży
1987 – 1990 – Minister Nauki
1991 – przewodniczący PSDSh
1997 – 2001 – marszałek parlamentu
07.2002 - 09.2005 – wicepremier i Minister Pracy i Polityki Społecznej
 
Paskal Milo
1997 – 2001 – Minister Spraw Zagranicznych
2003 – odszedł z PSdSh i utworzył własną Partię Demokracji Socjalnej Albanii (PDSSh)
 
Haxhi  Aliko – zastępca przewodniczącego PSDSh
 
 
Unia Liberalno- Demokratyczna (Bashkimi Liberal Demokrat) – BLD
- lider – arian Starova
- początkowo frakcja SDPA – rozłam spowodowany był odejściem SDPA z kolaicji rządowej z Partią Demokratyczną (PD) i chęcią zatrzymania stanowisk przez jej niektórych członków
- pierwsza nazwa – Unia Socjal Demokratyczna
2001 – członek Unii Zwycięstwa, która zdobyła 46 miejsc w parlamencie (37,1% głosów)
- sama partia nie przekracza 1% poparcia w wyborach
2005 – członek Sojuszu Wolności, Sprawiedliwości i Dobrobytu (ALDM)
 
Arian Starova – przewodniczący stowarzyszenia euroatlantyckiego.
 
 
Partia Demokracji Socjalnej Albanii (Partia Demokracia Sociale e Shqiperise) – PDSSh
Powstała w 2003 r.
2005 – 2 mandaty
Lider – Paskal Milo
 
 
Socjalistyczny Ruch Integracji (Lëvizja Socialiste për Integrim) – LSI
- socjaldemokratyczna
2005 – 5 mandatów
 
Ilir Meta (ur. 1969 w Skrapar)
- ekonomista
1990 – ruch studencki
1993 – 1996 – podsekretarz partii
1997 – 1998 – szef partii w Tiranie
10.1998 – 10.1999 – wicepremier
1999 – 2002 – premier
07.2002 – 07.2003 – wicepremier, MSZ
- prezes zarządu Instytutu na rzecz Pokoju, Rozwoju I Integracji I członek Międzynarodowej Komisji ds. Bałkanów
 
 
Socjalistyczna Partia Albanii (Partia Socialiste e Shqipërisë) – PSSh
- centrolewicowa, socjaldemokratyczna
- organ – Głos Ludu (Zëri i Popullit)
1997 – doszła do władzy
2001 – 73 mandaty – stworzyła rząd
2005 – 43 mandaty – główna partia opozycyjna
- spadkobierca Albańskiej Partii Pracy (Partia e Punës së Shqipërisë, PPSh), kiedyś Komunistycznej Partii Albanii
1991 – 2005 - pierwszy prezes - Fatos Nano
2005 – Edi Rama
 
Edi Rama (ur. 1964)
- malarz, koszykarz
1990 – 1992 - aktywny na początku transformacji
1992 – współautor (z Adrianem Klosi) antykomunistycznej książki „Reflectione” potępiającej reżim Hoxhy
1996 – 1997 – założyciel Ruchu na rzecz Demokracji
- krytykował Berishę – wówczas prezydenta
1997 - pobity przez agenta służby bezpieczeństwa, wyemigrowal do Paryża, wrócił w 1998
1998 – 2000 – Minister ds. Kultury, Młodzieży i Sportu
2000 – jego dom ostrzelano z brni palnej
10.2003 – wstąpił do PSSh
2004, 2007 – ponownie wybrany na mera Tirany
9.10.2005 – został przewodniczącym PSSh
- pisywał analizy do zagranicznej prasy
- wielokrotnie oskarżany o korupcję, nazywany „Pan 10%”
15.09.2013 - premier
 

Fatos Nano (ur. 1952 w Tiranie)

- doktor ekonomii

1991 – 1993 - premier

- lider nowo utworzonej PSSh

1993 – 1997 - skazany (na 12 lat) za malwersacje finansowe i fałszowanie dokumentów

1997 – 1998 - premier

1998 – oskarżony przez Berishę o zalecenie 2 zabójstw politycznych (Azem Hajdari, Ahmed Krasniqi – szef sztabu Wyzwoleńczej Armii Kosowa), zarzutów nie udowodniono
25.07.2002 – 3.07.2005 – ponownie premier
1.09.2005 – rezygnacja ze stanowiska przewodniczącego PSSh
2007 – kandydat na prezydenta
09.2007 – założył Ruch Solidarność
 
Pandeli Majko (ur. 1967 w Tiranie)
- inżynier mechanik, prawnik
1992 – 1995 – przewodniczący FRESH
09.1998 – 10.1999 – premier
02 – 07.2002 – premier
07.2002 – 09.2005 – Minister Obrony
 
Gramoz Ruci (ur. 1951)
– sekratrz generalny PSSh (zrezygnował z tej funkcji w 1996 r.), odpowiedzialny za masakrę w Szkodrze w 1991 r., podpisał regionalną listę osób przeznaczonych do rostrzelania.
 
Ilir Meta  (ur. 1969 w Skrapar w południowej Albanii)
– był jednocześnie wiceprzewodniczącym w młodzieżowce Partii Socjalistycznej;
10.1999 – 02.2002 – premier rządu (następca Pandeli Majko)
2003 – MSZ i wicepremier
2004 – odszedł z PSSh i założył własną partię - Socjalistyczny Ruch Integracji (Lëvizja Socialiste për Integri – LSI)
 
 
Partia Chrześcijańsko Demokratyczna Albanii – PDK
- mała, centroprawicowa, chrześcijańsko-demokratyczna
1996 – 0 mandatów (1,3% głosów)
1997 – 1 (1%)
2001 – 0 (1%)
2005 – 2 (3,4%)
2006 – Nard Ndoka na przewodniczącego
8.11.2007 – rozłam: Nikolle Lesi – Albański Ruch Chrześcijańsko Demokratyczny
 
Nard Ndoka
03.2007 – 08.2008 – Minister Zdrowia
- początek lat 90. – Partia Demokratyczna
- wielokrotnie oskarżany o korupcję
 
Zef Bushati (ur. 1953)
- aktor
1991 – 1993 – wiceprzewodniczący Partii Republikańskiej
1993 – 2002 – przewodniczący Partii Chrześcijańsko-Demokratycznej
2002- 2006 – ambasador Albanii w Watykanie
2007 – wiceminister ds. Integracji
 
 
Agrarna Partia Ekologiczna (Partia Agrare Ambientaliste) – PAA
- reformistyczna, wolnorynkowa
1991 – powstanie (do 2003 Albańska Partia Agrarna - Partia Agrare e Shqipërisë)
- lider – Lufter Xhuveli
1997 – 1 mandat (0,65% głosów)
1998 – Xhuveli został Misitrem Rolnictwa
2001 – 3 mandaty (2,6%)
2002 – Xhuveli został Ministrem Środowiska w rządzie Majko
2003 – Xhuveli podał się do dymisji na wniosek premiera Fatosa Nano
2005 – 4 mandaty (6,5%)
 
Lufter Xhuveli
1998 - minister rolnictwa
2002  - minister środowiska w gabinecie Pandeli Majko
 
 
Ruch Solidarności
19.09.2007 - założona przez byłego premiera, Fatosa Nano (PSSh), który chciał w ten sposób odbudować Partię Socjalistyczną
 
 
Narodowe Stowarzyszenie Byłych Więźniów Politycznych - Shoqata Kombetare te ish të Përndjekurve Politike
 
- walka o prawa byłych więźniów politycznych, m.in. zwrot skonfiskowanego przez reżim komunistyczny mienia
- Kurt Kola, Afrim Haçi, Adem Allçi
 
Kurt Kola (ur. 1947)
- od dzieciństwa, przez 45 lat przebywał albo w komunistycznych obozach pracy, albo w więzieniach politycznych, ponieważ jego ojciec w czasie drugiej wojny światowej walczył przeciwko komunistom
- założyciel Forum dla Demokrcji (Forumi për Demokraci)
 
Partia Sprawiedliwości i Integracji - (Partia për Drejtësi dhe Integrim, PDI)
 w 2005 powstała, skupiając w swoich szeregach środowisko Albańczyków, pochodzących z Czamerii, a także identyfikujących się z problemem albańskich Czamów.
 Cel polityczny: podtrzymywanie roszczeń wobec państwa greckiego, od którego Czamowie domagają się odszkodowania za znacjonalizowany majątek. W realizacji tych planów partia współpracuje z najliczniejszą organizacją reprezentującą Czamów - Patriotycznym Stowarzyszeniem Czamerii ( Shoqata Patriotike Çamëria)
Aktualnie przewodniczącym partii jest Tahir Muhedini. Logo partii stanowi ośmiolistna gałązka oliwna na białym tle.
2009  partia wystartowała w ramach koalicji Sojusz dla Zmiany (Aleanca për Ndryshim), skupionym wokół Demokratycznej Partii Albanii. Swoich kandydatów wystawiła w 11 okręgach wyborczych, zdobywając jeden mandat (Dashamir Tahiri).
G99
Partia   założona w 2008 oku przez aktywistów Ruchu Mjaft – Dość (największa pozapaństwowa organizacja w Albanii). Staje się coraz bardziej popularna, bo 50% populacji Albanii stanowią młodzi. Ma orientację lewicową, popiera wolny rynek, ale nie odmawia kontroli państwa w niektórych sektorach, występuj przeciwko wszystkim ideom konserwatywnym.
“bezpartyjni”
 
Bashkim Gazidede (ur. 1952 w Peshkopi, pn-wsch. Albania, zm. 2008 w Tiranie)
1984 – 1992 – wykładowca matematyki na Uniwersytecie w Tiranie
1991 – związał się ze Stowarzyszeniem Intelektualistów Muzułańskich
1991, 1992 – startował w wyborach z listy Partii Demokratycznej (w 1992 skutecznie)
1992 – 1997 – w okresie rządów Sali Berishy kierował Narodową Służbą Wywiadowczą (spadkobierczyni Sigurimi)
- nie miał wcześniejszych doświadczeń w kierowaniu służbami specjalnymi, w jednym z pierwszych wywiadów zapowiadał usunięcie 60 proc. kadr, wywodzących się z dawnych komunistycznych służb specjalnych
- 06.1996 – oskarżony o zatrzymywanie i torturowanie działaczy opozycji, protestujących przeciwko rządom Partii Demokratycznej
Wiosna 1997 – kierował nieudaną operacją mającą na celu przywrócenie porządku publicznego; w parlamencie oskarżył władze Grecji, CIA oraz amerykańską ambasadę w Tiranie o eskalację powstania zbrojnego na południu kraju
06.1997 – po zwycięstwie Partii Socjalistycznej w wyborach parlamentarnych wyjechał z kraju
08.1998 – oskarżony o zbrodnię ludobójstwa w 1997, nadużycie władzy i porzucenie obowiązków służbowych w obliczu zagrożenia
07.2003 – śledztwo umorzono
2005 – powrócił do Albanii i podjął pracę urzędnika
 
Skład rządu 2013-
Premier - Edi Rama
Ministerstwo Spraw Zagranicznych - Ditmir Bushati
Ministerstwo Integracji Europejskiej -          Klajda Gjosha
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych -           Saimir Tahiri
Ministerstwo Obrony - Mimi Kodheli
Ministerstwo Finansów - Shkëlqim Cani
Ministerstwo Sprawiedliwości -
Ministerstwo Prac Publicznych i Transportu - Edmond Haxhinasto
Ministerstwo Edukacji - Lindita Nikolla
Ministerstwo Rolnictwa - Edmond Panariti
Ministerstwo Gospodarki, Handlu i Energii - Nasip Naço
Minister Innowacji i Technologii Komunikacyjnych - Genc Pollo 
Ministerstwo Zdrowia - Ilir Beqaj
Ministerstwo Pracy, Spraw Socjalnych i Równych Szans - Erion Veliaj 
Ministerstwo Ochrony Środowiska – Lefter Koka
Ministerstwo Sportu i Turystyki - Visar Zhiti
 
 
Skład rządu 2009-2012
Premier
Sali Berisha
Ministerstwo Spraw Zagranicznych
Edmond Haxhinasto (ur. 1966 w Tiranie), studiował w Tiranie, Brdzie i na Princeton. Początkowo pracował w sektorze prywatnym. Od 1997 roku w administracji państwowej. Szefował m.in. komórce zajmującej się opieką nad uchodźcami z Kosowa. Od 2004 roku związany z LSI. Po wyborach 2009 został ministrem Prac Publicznych i Transportu. Od 2010 roku szef MSZ, a od 2011 – wicepremier.
Ministerstwo Integracji Europejskiej
Majlinda Bregu (ur. 1974), absolwentka uniwersytetów w Tiranie, Monterealu, Oslo i Urbino (doktorat). Wcześniej wykładowczyni uniwersytecka, specjalistka od gender studies. Związana z PDSh. Od 2007 roku rzeczniczka rządu.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych
Bujar Nishani (ur. 1966), absolwent uniwersytetów w Tiranie i San Antonio. Od wczesnych lat 90 związany z administacją państwową, głównie ministerstwami obrony i spraw zagranicznych, gdzie zajmował się głównie kwestiami związanymi z NATO. Od 2003 w samorządzie Tirany. We władzach PDSh  od 2004 roku.
Ministerstwo Obrony
Arben Imami (ur. 1958, Tirana), absolwent uniwersytetów w Tiranie i Waszyngtonie. W latach 2005-2009 szef gabinetu Saliego Berishy. 2000-2001 minister sprawiedliwości. Związany z PAD.
Ministerstwo Finansów
Ridvan Bode (ur. 1959), absolwent Uniwersytetów w Tiranie i Montpellier. Związany z PDSh, od lat 90 znajdował się w jej kierownictwie. Wcześniej pracował w ministerstwie finansów.
 
Ministerstwo Sprawiedliwości
Eduard Halimi (ur. 1972), z wykształcenia prawnik, wcześniej pracował jako sędzia. Od 2005 roku wiceminister sprawiedliwości. Związany z PDSh.
 
Ministerstwo Prac Publicznych i Transportu
Sokol Olldashi (ur. 1972), pracował jako dziennikarz, m.in. zastępca redaktora naczelnego dziennika “Albania” i redaktor naczelny telewizji ATN. Od 2002 roku związany z PDSh. W latach 2005-2007 szef MSW, od 2007 szef MPPiT
 
Ministerstwo Edukacji
Myqerem Tafaj (ur. 1957), z wykształcenia weterynarz, posiada tytuł profesorski. W latach 1996-1997 minister szkolnictwa wyższego
 
Ministerstwo Rolnictwa
Genc Ruli (ur. 1958), z wykształcenia ekonomista. Wykładowca uniwersytecki, w latach 1994-1996  szef parlamentarnej komisji finansów. Wiceprzewodniczący Albańskiego Komitetu Olimpijskiego.
 
Ministerstwo Gospodarki, Handlu i Energii
Nasip Naco (ur. 1961), związany z LSI. Pracował jako prokurator, zajmował się m.in. walką z przestępczością zorganizowaną.

Minister Innowacji i Technologii Komunikacyjnych
Genc Pollo (1963), jeden z twórców PDSh, a następnie założyciel  PDR. W poprzednim rządzie Berishy minister edukacji.
 
Ministerstwo Zdrowia
Petrit Vasili (ur. 1958), utytułowany lekarz, absolwent uniwersytetów w Tiranie i Rzymie. 2001-2003 wiceminister zdrowia.
 
Ministerstwo Pracy, Spraw Socjalnych i Równych Szans
Spiro Ksera (ur. 1967), związany z Omonią. Z wykształcenia inżynier, przez kilka lat pracował w zawodzie w prywatnych firmach.
 
Ministerstwo Ochrony Środowiska
Fatmir Mediu (1967), PRSh, w latach 2005-2008 minister obrony. Wcześniej poseł
 
Ministerswo Sportu i Turystyki          
Aldo Bumci (ur. 1974), absolwent stosunków międzynarodowych. Wcześniej analityk w Instytucie Spraw Międzynarodowych. W latach 2005-2007 minister sprawiedliwości. Związany z PDSh.

 
ŹRÓDŁA:
 
Opracowanie Urszuli Moczydłowskiej, Olgi Filar, Mariny Dżumakanowej, Marty Kołczyńskiej, Wolhy Puchouskiej, Macieja Wapińskiego, Andrija Masluna.
 
Strona internetowa Banku Światowego: http://web.worldbank.org
Strona Parlamentu Albanii: http://www.parlament.al/web/Statistics_1105_2.php
Strona OBWE: http://www.osce.org/odihr/elections/albania/66586
Strona Rady Ministrów Albanii: http://www.keshilliministrave.al/
Serwis Balkan Insight: http://www.balkaninsight.com/en/page/all-balkans-home
Czekalski T., Hauziński J., Leśny J. „Historia Albanii”, Ossolineum, Wrocław 2009
Loga partii politycznych ze stron ugrupowań lub z serwisu wikipedia.com
http://www.parlament.al/eng/dokumenti.asp?id=529&kujam=Last%20parliamentary%20elections
http://www.e-polityka.pl/a.923.Kronika_wyborcza__lipiec_2005.html
http://en.wikipedia.org/
http://sq.wikipedia.org/
M. Barański (red.), Systemy polityczne państw Europy Środkowej i Wschodniej, Katowice 2004.