Nurt polityczny

Historia, program

Ludzie

Konserwtyści (od 1905 SLS – Słoweńska Partia Ludowa)

początkowo ostrożne żądania, przede wszystkim wprowadzenie języka słoweńskiego do szkół i lokalnej administracji, celem zabezpieczenia się przed germanizacją Sytuacja Słoweńców była trudniejsza w porównaniu z innymi narodami monarchii habsburskiej, gdyż żyli w rozproszeniu w trech prowincjach: Styrii, Karyntii i Krajinie. Tylko w tej osta

tniej stanowili większość

1865 – zjazd mariborski; żądanie, by każda prowincja, w której żyją Słoweńcy miała swój sejm. Pod koniec XIX 2 opcje:

• klerykalna
•  
• chrześcijańsko – społeczna

Austroslawizm, chęć uczynienia ze Słowian pd. trzeciego członu CK Monarchii; w tym celu należało współdziałać przede wszystkim z Chorwatami. SLS od 1912 zawarła sojusz z chorwackimi prawaszami i wspólnie lansowały koncepcję trializmu

Ideolodzy: Jernej Kopitar (1780 – 1847); twórca nowoczesnego języka słoweńskiego; Fran Preszeren

(1800-1847), pisarz; Martin Slomszek, biskup

Pierwszy przywódca ugrupowania konserwatystów: Janez blajvajz, następnie Karel Kluz, Ivan Sustericic (opcja klerykalna); Janez Krek (opcja chrześcijańsko – społeczna)

Liberałowie

Naroda Napredna Stranka

opowiadali się za zjednoczeniem wszystkich ziem, zamieszkałych przez Słoweńców, nie zaś za usamodzielnieniem istniejących prowincji, gdyż w takim wypadku Słoweńcy stali by się mniejszością i ich pozycja wobec żywiołu germańskiego była by jeszcze słabsza

Jako pierwsi hasło zjednoczenia wysunęli w czasie Wiosny Ludów liberalni przedstawiciele inteligencji, związani z wiedeńskim kołem „Slovenija”.Domagali się też osobnego parlamentu oraz praw dla języka słoweńskiego. Od 1863 liberałowie wydawali czasopismo „Naprej”. Wzrost popularności tendencji zjadnoczeniowychpo ugodzie austro – węgierskiej 1867, kiedy to Węgrom przypadło dotychczas austriackie Prekomurje, zamieszkane przez 100 tys. Słoweńców, oraz po wojnie austriacko-włoskiej 1866, kiedy 40 tys. Słoweńców znalazło się na terytorium Włoch. Naród słoweński stał się jeszcze bardziej rozproszony. Póżniej spadek popularności liberałow. 1875 kompromis z konserwatystami, wspólny klub w wiedeńskim parlamencie, ale rezygnacja z większości postulatów zjednoczeniowych. Na pocz. XX wieku partia niemal całkowicie straciła znaczenie

Josip Jurcić

Fran Szuklje

Miroslav Vilhar

Fran Levstik

„Preporod”

ruch młodzieżowy. Powstał 1912 wokół pisma o tej nazwie. Opowiadał się za zjednoczeniem 3 prowincji (Styria, Karyntia, Krajina) i ich niepodległością (pierwsze ugrupowanie wysuwające ten postulat), a następnie federacją z innymi narodami południosłowiańskimi