TATARZY KRYMSCY CHRONOLOGIA 1944 - 2004

autor: Nigora
Akiłowa

II rok

Data	Wydarzenie
18 maja 1944	Rozpoczęto deportację Tatarów Krymskich z Krymu. Pretekstem do deportacji było oskarżenie Tatarów o współprace z Niemcami. Z ogólnej liczby 191.014 wywiezionych, według danych NKWD, na obszar Uzbekistanu zostały skierowane 151.604 osoby, pozostali do RSFRR i Kazachskiej SSR
19 lutego 1954	Decyzją Przewodniczącego Rady Najwyższej ZSRR Obwód Krymski został wyłączony z jurysdykcji RFSRR i przekazany Ukraińskiej SRR
17 marca 1957	Delegację reprezentującą Tatarów Krymskich w liczbie 17 osób przyjął ówczesny premier A. Mikojan
Sierpień 1958	Na adres KC KPZR została wysłana petycja z podpisami 12 tys. Tatarów
Październik 1964	Po plenum KC KPZR przedstawiciele Tatarów Krymskich znów wyjechali do Moskwy i przez 16 miesięcy codzienne chodzili do siedziby KC KPZR, Rady Najwyższej ZSRR, Rady Ministrów ZSRR ubiegając się o petycji.
Grudzień 1961 – kwiecień 62	W Taszkiencie zebrała się cztery razy młodzież krymskotatarska na spotkanie dyskusyjno – literackie
28 sierpnia 1965	W Bekabadzie (Uzbecka SRR) zebrał się tłum obok budynku Komitetu Miejskiego Partii. Pojawiły się wzmocnione jednostki milicji, które przystąpiły do rozpędzania tłumu siłą. Po 9 dniach, 6 września aresztowano najbardziej aktywnych uczestników narodowego ruchu Tatarów krymskich w Bekabadzie
16-29 maja 1969	W 25 rocznice deportacji we wszystkich miejscowościach zamieszkałych przez Tatarów miały miejsce mityngi, zebrania i demonstracje, które spotkały się z ostrą reakcją władz radzieckich i organów KGB
9 czerwca	Na placu Majakowskiego w Moskwie miała miejsce demonstracja. Uczestników protestu aresztowano i doprowadzono do stołecznej komendy milicji. Reszat Dżemilew został wysłany do Kraju Krasnojarskiego
1 września 1973	Powstała w Moskwie „Grupa 73” która miała celem pomoc politycznym więźniom Poniżnym w Związku Radzieckim
11-12 kwietnia 1987	W Taszkencie miała miejsce I ogólnoradziecka narada przedstawicieli grup inicjatywnych narodowego ruchu Tatarów Krymskich. Wybrano Centralną Inicjatywną Grupę (CIG) w celu koordynacji działań ruchu narodowego
17 lipca 1987	O godzinie 11 około 700 tatarskich przedstawicieli rozpoczęło siedzącą demonstrację pod ścianą Kremla, domagając się przyjęcia delegacji tatarskiej przez Prezydenta M. Gorbaczowa
27 lipca 1987	Odbyło się spotkanie z Gromyką
24 grudnia 1987	Rada Ministrów ZSRR wydała postanowienia „O ograniczeniu meldunku obywateli w niektórych miejscach zamieszkania obwodu krymskiego i Kraju Krasnojarskiego
20 marca 1988	Odbyła się w Moskwie masowa demonstracja na rzecz przywrócenia prawa do osadnictwa na Krymie
12 lipca 1989	Rada Narodowości Rady Najwyższej ZSRR postanowiła utworzyć komisje rozpatrującą problemy narodu krymskotatarskiego
14 listopada 1989	Deklaracja o uznaniu za bezprawne i przestępcze akty represyjne przeciw narodom podległym przymusowym wysiedleniom i ograniczeniom prawnym
23 września 1990	Spotkanie komitetu ds. organizacji Kurułtaju. Delegaci Kurułtaju wybrali spośród siebie Medżlis liczący 33 osoby. W latach 1991-1993 Medżlis odbył 15 posiedzeń zwyczajnych i jedno nadzwyczajne. Przez cały okres przewodniczącym Medżlisu był Mustafa Dżemilew
16 lutego 1992	Mityng ponad 8 tys. Tatarów krymskich w Symferopolu
5 maja 1992	została przyjęta konstytucja Autonomicznej Republiki Krym
17 września 1993	Rada Najwyższa Republiki Krymu przyjęła ustawę o wyborach prezydenta. Zgodnie z ordynacją wyborcza prezydentem mógł zostać obywatel Republiki Krymy, przebywający na jego terytorium ostatnie 10 lat. Zarejestrowano sześciu kandydatów : Mikołaj Bagrow (niezależny), Włodzimierz Wierchoszański (niezależny), Leonid Oracz (Komunistyczna Partia Krymu), Iwan Jermakow (niezależny), Jurij Mieszkow (Republikańska Partia Krymu), Siergiej Szubajnikow (Rosyjska Partia Krymu). Medżlis oficjalnie popiera M. Bagrowa
15 stycznia 1994	Mieszkow i Bagrow przeszli do drugiej tury.
30 stycznia 1994	Mieszkow został prezydentem (popierany przez Komunistyczną Partię Krymu oraz przez Rosyjska Partię Krymu). Po objęciu stanowiska zaczął przeprowadzać aktywna politykę prorosyjską.
13 stycznia 1995	komitet organizacyjny partii „Adalet” opublikował protest przeciwko legalizacji Krymskiego Kozactwa.
11 marca 1995r	zjazd Republikańskiej Partii Krymu (RPK) gdzie przewodnictwo partii RPK zadeklarowało poparcie dla bloku „Rosja”, zamierzając iść razem z nim w wyborach
17 marca 1995 r	Władze ukraińskie odwołały prezydenta Mieszkowa z powodu prowadzenia polityki separatystycznej. Rada Najwyższa Ukrainy zmieniła część aktów Konstytucji z 6 maja 1992 r. Tatarzy krymscy z zadowoleniem przyjęli odsunięcie Mieszkowa
25 maja 1995	Rada Najwyższa Krymu zatwierdziła nowego prezydenta Anatolia Drobotowa. Jednak władze centralne wyraziły sprzeciw. Przy poparciu Kijowa władzę objął A. Franczuk (ojciec pierwszego męża córki Leonida Kuczmy)
5 kwietnia	przybył na Ukrainę jako pośrednik w konflikcie Wysoki komisarz do Spraw Narodowościowych OBWE Max van der Stoell
6 kwietnia	J. Mieszkow zwrócił się z apelem do narodu Krymskotatarskiego oraz zaczął przeprowadzać zbiór podpisów o referendum w sprawie statusu Krymu
31 maja 1995	Rada Najwyższa Krymu przyjęła uchwałę „ O polityczno – prawnej sytuacji w Autonomicznej Republice Krymu” odwołującą referendum
6 czerwca 1995	Minister finansów Ukrainy postanowił wstrzymać środki na realizacje programu powrotu i osiedlenia Tatarów krymskich
8 lipca 1995r	W Symferopolu zostało otwarte przedstawicielstwo ONZ realizujące program pomocy dla Tatarów krymskich
11 sierpnia 1995r	Gabinet Rady Ministrów Ukrainy przyjął postanowienie nr 636 „O wydarzeniach po decyzji dotyczących polityczno-prawnych, socjalno-ekonomicznych i etycznych problemów w Autonomicznej Republice Krymu”, w którym podkreślono konieczność wypracowania państwowego programu adaptacji i integracji deportowanych Tatarów krymskich w ramach społeczeństwa ukraińskiego.
październik 1995	Założono przy pomocy Fundacji Tureckiego Banku Odbudowy bank Imdat (Pomoc). Jednak ta idea skończyła się wielkim skandalem.
1 listopada 1995	Rada Najwyższa Krymu przyjęła nową Konstytucję Autonomicznej Republiki Krym, która nie gwarantowała Tatarom Krymskim przedstawicielstwa w organach władzy lokalnej. Kilku deputowanych – członków frakcji „Kurułtaj” - ogłosiło głodówkę.
20 marca 1996	Rada Najwyższa Krymu zatwierdziła konstytucję Autonomicznej Republiki Krym, z wyjątkiem 20 spornych artykułów, w tym również o językach państwowych.
28 maja	W Kijowie, realizując polecenie rządu Ukrainy, robocza grupa ekspertów rozpoczęła prace nad projektem ustawy „O rdzennych narodach i starych narodowościach na Ukrainie”.
	Rok 1996 zakończył się dla narodu Krymskotatarskiego akcentem panislamskim i religijnym – wizyta Mustafy Dżemiliewa w Arabii Saudyjskij w związku z pielgrzymką do Mekki. Na spotkaniu z władzami Saudyjskimi Dżemilew poruszył sprawę kwot zaproszeń muzułmanów na pielgrzymkę do Mekki.
5 lutego 1997	Rada Najwyższa Krymu podjęła uchwałę o ustanowieniu 10 lutego dniem wolnym od pracy ze względu na wyznawców Islamu, odchodzących tego dnia święto zakończenia postu.
16 kwietnia	Rada Najwyższa Ukrainy uchwaliła ustawę „O wewnętrznych zmianach i uzupełnieniach ustawy „O obywatelstwie Ukrainy”, która w znacznym stopniu ułatwiała przyjęcie ukraińskiego obywatelstwa przez Tatarów krymskim.
4 czerwca 1997	Rada Najwyższa Krymu zdymisjonowała premiera Arkadia Demidenkę i desygnowała na jego miejsce Anatolia Franczuka. Zatwierdzono też na stanowisku wicepremiera Lenura Arifowa. Tatarzy krymscy zajęli w ten sposób fotel wicepremiera, także do rządu trafili Edem Ennanow (minister opieki socjalnej) i Zija Chalikow
19 grudnia 1997	Odbyła się nadzwyczajna sesja Kurułtaju. Wówczas 16 członków, opozycyjnie nastawionych do Mustafy Dżemilewa opuściło Medżlis, tworząc w 1999 roku partie „Millet”
Marzec 1999r	Została utworzona Rada Narodu Krymskotatarskiego przy Prezydencie Ukrainy. Przewodniczący – Mustafa Dżemilew
Marzec 2002	Wybory do parlamentu, przewodniczącym został wybrany Borys Dejcz, orientacja na współprace z centrum
Lato 2004	Partia Muzułmanów Ukrainy i Ruch Narodowy Tatarów Krymskich udzielił poparcia Wiktorowi Janukowyczowi
10-12 września 2004	W Symferopolu na zebraniu trzeciej sesji Kurułtaju udzielono poparcie w wyborach prezydenckich W. Juszczence
31 października 2004	W wyborach prezydenckich na Krymie na Janukowycza głosowało 68,99%, na Juszczemkę 12,9% wyborców

Załącznik:

tatarzykrymscychronologia.doc